مزاج و تغذیه مناسب

بر اساس چه خصوصیاتی ماهیت مزاجی‌مان را بشناسیم؟

مزاج صفراوی ها

مزاج دموی ها

مزاج سوداوی ها

مزاج بلغمی ها

مزاج و تغذیه مناسب

انواع مزاج از نظر طب سنتی نیازمند در پیش گرفتن رژیم غذایی مخصوص به خود هستند، رفتارها و طبع افراد و حتی ویژگی های شخصیتی شما بستگی به مزاجتان دارد، سعی کنید طبیعت خود را بشناسید و سپس با توجه به آن برنامه غذایی خود را تنظیم کنید.

درطب ایرانی تئوری بنیادینی به نام اخلاط چهار گانه (سودا، صفرا، بلغم و خون ) و نیز مفاهیم سردی و گرمی وجود دارد که اساس این طب و تمام راه کارهای بهداشتی درمانی بر این تئوری بنا شده است، غذا و اصول تغذیه نیز از این امر پیروی می کند. هر انسان به طور سرشتی و ژنتیکی دارای طبیعتی است که یا سرد است یا گرم.

طبیعت گرم یعنی فرد گرمایی است ( تحمل گرما را ندارد و هوای خنک برای او مناسبتر است)در زمستان لباس کم می پوشد .آب زیاد می خورد میل به خنکی ها و غذاهای سرد نظیر ماست، خیار و ترشی دارد.درصورت مصرف غذاهای گرم نظیر عسل، خرما و دارچین بدن او دچار التهاب شده و ممکن است جوش و خارش و کهیر پیدا کند.

طبیعت سرد یعنی فرد سرمایی است (تحمل سرما را ندارد و هوای گرم برای وی مناسب تر است) در زمستان لباس زیاد می پوشد، آب کم می خورد، میل به گرمی ها و غذاهای گرم نظیر عسل، کنجد و شیرینی ها دارد.در صورت مصرف غذاهای سرد نظیر ماست، خیار، دوغ، گوشت گوساله دچار ناراحتی هایی نظیر آبریزش دهان، پرخوابی ، درد اندام، کسالت بی حالی و بی حوصلگی خواهد شد.

در این مقاله به معرفی انواع مزاج ها و تغذیه مناسب با طبیعت هر مزاج می پردازیم. مزاج برای همه نام کاملا آشنایی است. صفراوی، سوداوی، دموی یا بلغمی. شاید وقتی این اسم‌ها را می‌خوانید با خود بگویید كه مزاج افراد دارای دو خصوصیت گرم و سرد است و چه ارتباطی به صفرا، سودا، خون و بلغم دارد. اما باید بدانید نام‌های گفته شده اخلاط چهارگانه بدن ما هستند كه اگر تعادل آنها برهم خورد علائمی چون سنگینی، غلظت خون و افزایش حرارت بدن بروز كرده و فرد را دچار كسالت، سستی، خواب‌آلودگی، سردرد و كند ذهنی می‌كند. این اخلاط خصوصیات سرد و گرم داشته و در بدن جایگاه مشخصی دارند. سودا در طحال، صفرا در كیسه صفراوی، خون در كبد و بلغم در لنف‌های سراسر بدن جای گرفته‌اندخوب است بدانید مزاج صفراوی خصوصیت آتش دارد و گرم و خشك است. مزاج دموی (خون) ماهیت هوا دارد و گرم و تر است. مزاج بلغمی خصوصیت آب دارد و سرد و تر و مزاج سوداوی ماهیت خاك دارد و سرد و خشك است. اگر در افراد دو مزاج بلغمی و سوداوی غالب باشد طبع بدن سرد و اگر دو مزاج دموی و صفراوی غالب باشد طبع بدن گرم است.

 

بر اساس چه خصوصیاتی ماهیت مزاجی‌مان را بشناسیم؟

بیشتر كسانی كه رنگ پوستشان سفید است سرد مزاج هستند. در سرمای زمستان براحتی گرم نمی‌شوند. خواب را به فعالیت روزانه ترجیح می‌دهند. بیشتر آنها كم‌حوصله و بی‌حال بوده و از كمبود انرژی رنج می‌برند. درونگرا بوده و در محاورات احساسات خود را بروز نمی‌دهند و كمتر عصبی می‌شوند و بیشتر عصبانی می‌كنند‌! نبض آنها آرام می‌زند و عروق خونی‌شان باریك است. مستعد ابتلا به پاركینسون، MS، سوزش و نفخ معده، سرگیجه، تهوع و سردرد هستند.
اما افراد گرم مزاج، پرانرژی، چالاك، زرنگ و زودفهم هستند. رنگ پوست آنها اغلب سرخ و تیره است و رگ‌هایشان نمایان. برونگرا بوده و در محاورات سرعت در سخن گفتن و پیوستگی گفتار دارند و سریع احساساتشان را بروز می‌دهند. گرمای تابستان برایشان زجرآور است و عطش زیادی دارند. این افراد به دلیل ضربان‌ قوی قلب، اندام‌های پرخون، محرك و فعالی دارند.

غذاهای مناسب مزاج‌های چهارگانه

 

مزاج صفراوی‌ها:
مزاج صفراوی‌ها گرم و خشك است و افراد با این مزاج پوست خشك، موهایی مجعد و رنگ زردی دارند.

علائم افراد صفرا‌وی : زردی رنگ چشم ، زردی رنگ پوست ، خشکی دهان و بینی ، عطش زیاد ، جوش و آکنه در سر و صورت ، خشکی پوست و اگزما ، تلخی دهان ، کاهش اشتها ، احساس تهوع ، احساس گزگز شدن بدن ، نبض تند. غذای مناسب برای صفراوی ها غذاهائیست که سرد و تر باشند

خوراکی های مفید برای افراد صفراوی مزاج

انواع مرکبات (پرتقال، لیمو شیرین، نارنگی و …) انار، شاهتوت، خیار، سیب، گلابی، آلبالو، گیلاس، آلو، گوجه سبز، زرشک، هندوانه، گرمک، کدوخورشتی، هویج، روغن زیتون، سوپ جو، سبزیجات مانند اسفناج و گشنیز، لیمو ترش، انبه، به، نارگیل، زیتون، شاه دانه، فندق، پسته، جو، نخود، لپه، خاکشیر، اسفرزه، تخم ریحان، بارهنگ، ترشی جات طبیعی، ترنجبین، عسل به مقدار کم و لیمو ترش تازه، انگور،‌خیار،‌کاهو، تخم هندوانه، تخم کدو خام، گوشت شتر، مرغابی، پیاز،‌کرفس،‌ ترب، پونه، مرزه، کنگر، زعفران، زیره، زنیان، سیاه دانه، دارچین، سیب زمینی بخار پز، قارچ، بامیه، برگه هلو، برگه زردآلو، مغز بادام خام تازه، برنج سفید با روغن زیتون، کدو حلوایی، نخود فرنگی،‌عدس، ماش و لیمو عمانی برای افراد صفراوی مزاج بسیار مفید است.

خوراکی های مضر برای افراد صفراوی مزاج

چای، قهوه، نسکافه، لبنیات، تخم مرغ، غذاهای فریز شده و سرخ شده، سس و رب، غذاهای چرب، ماکارانی، آش رشته، سیر، خوراکی های گرم، نوشابه، ادویه جات تند، آب یخ، نوشیدن مایعات همراه با غذا یا بلافاصله بعد از آن، شیرینی جات قنادی و مصنوعی، آجیل شور، گوشت قرمز، موز، خربزه و طالبی.

 

مزاج دموی‌ها گرم و تر:

مزاج دموی‌ها گرم و تر است و تعادل آن به تركیبات شیمیایی موجود در خون مربوط می‌شود. افراد با این مزاج پوست مرطوب با منافذ باز دارند و پرمو و پراشتها هستند.

علائم افراد دموی : پری رگ ها و پری نبض ، سر درد ، احساس سنگینی سر ، سرخی چشم ها ، دمل ، جوش ، خارش بدن ، خواب زیاد ، احساس کسالت ، خمیازه کشیدن ، احساس مزه شیرین در دهان ، خونریزی لثه یا بینی ، افزایش فشار خون . این افراد نباید در مصرف غذاهای گرمی زیاده روی کنند و بهتر است بصورت متعادل از غذاهای گرم و سرد استفاده کنند.

خوراکی های مفید برای افراد دموی مزاج

نوشیدن روزی شش لیوان آب خنک نیم ساعت قبل و دوساعت و نیم بعد از غذا، زرشک، کاهو، خیار، انار ترش، سبزیجات، سوپ جو، لیمو ترش تازه، خوردن سالاد قبل از غذا، روغن زیتون، حبوبات و غلات جوانه زده، عسل به مقدار کم، شاتوت،‌کدو خورشتی، نعناع، ریحان، شاهی، پیازچه، انگور، انبه، خرما، موز، سیب، گلابی، زیتون، آب زرشک و خوردن غذاهای سبک مانند سبزیجات بخارپز برای افراد دموی مزاج مفید هستند.

خوراکی های مضر برای افراد دموی مزاج

خوردن غذاهای چرب و سرخ شده، شیرینی جات، ادویه جات تند، غذاهای شور، مصرف گوشت زیاد، کره و خامه، نخود، کنجد، سیاه دانه، غذاهای نشاسته ا، نان، آب یخ، دوغ،‌ نوشابه، تخم مرغ، نوشیدن مایعات همراه با غذا یا بلافاصله بعد از غذا، توت خشک، کشمش، سس،‌رب، ترشی جات، سرکه، سیر، چای،‌قهوه، نسکافه، ماست، بادمجان.

 

مزاج سوداوی‌ها:

مزاج سوداوی‌ها سرد و خشك و سنگین‌ترین مزاج است.

علائم افراد سوداوی : لاغری ، خشکی و سفتی پوست ، موخوره ، سوزش سر دل ، اشتهای کاذب ، تیرگی زیر چشم ، فکر وخیال زیاد ، خواب سبک و پریدن از خواب ، اضطراب ، افسردگی و سیری زود رس.

مزاج سودا چون سرد و خشک است افراد سوداوی باید از غذاهای گرم و تر بیشتر مصرف کنند.

خوراکی های مفید برای افراد سوداوی مزاج

توت سفید، کشمش، انجیر، خرما، هل، دارچین، ‌زنجبیل، زعفران، گوشت شتر، گوشت کبوتر،‌ زیره،‌گل گاو زبان و استفاده از ملین ها مثل قدومه شیرازی و … .

خوراکی های مضر برای افراد سوداوی مزاج

گشنیز، کلم، تره، باقلا، عدس، تمشک، غوره خشک، پوست هندوانه، هندوانه کال، خرمالوی کال، گوشت گاو و گوساله فریز شده، گوشت ماهی سرخ شده، غذای مانده، گوشت قرمه، سوسیس، گوشت نیم پز،‌ کالباس، انواع کنسرو، بادمجان، آش دوغ، آش سماغ، ماست ترش، کشک،‌کاسنی، ترشک،‌انار ترش، زیتون، سماق، عدس، شاه دانه، چای، نسکافه، ‌قهوه، قره قوروت، رب انار،‌رب گوجه فرنگی، آب جو‌، نوشابه گازدار، سرکه،‌آبغوره، روغن بنفشه، روغن بید، ماهی دودی، ماهی شور،‌خیار شور، گوشت حیوانات پیر، چای شیرین، ‌شیرینی جات، ‌تخم مرغ، ترشیجات، سرکه و …. .

 

مزاج بلغمی‌ها:

مزاج بلغمی‌ها سرد و تر است. بلغم همان سيستم ايمني بدن است كه با تغذيه نامناسب ضعيف مي شود و در نتيجه، بدن آدمي در مقابل انواع پارازيت ها آسيب پذير مي شود

 علائم افراد بلغمی : سفیدی رنگ پوست ، نرمی و سردی پوست ، کندی حواس ، زیاد شدن خواب ، مدفوع بدبو ، فراموشی ، خلط و سرفه ، شکل در هضم ، نفخ ، ترش کردن ، افزایش آب دهان ، افزایش اشتها ، تجمع چربی شکم ، عدم تشنگی ، ادرار سفید ، احساس کسلی و بی حالی.

افراد بلغمی نباید سردی جات را به تنهایی میل کنند ، حجامت نیز برای این افراد مضر میباشد.

خوراکی های مفید برای افراد بلغمی مزاج

گوشت شتر، گوسفند، کبوتر، سار، گنجشک، بوقلمون کباب شده، هل،‌دارچین، زنجبیل، زعفران، جوز هندی، انواع فلفل، دانه خردل، سیر و موسیر، ریشه چغندر، شلغم، هویج، ترب سیاه و سفید، انواع کلم،‌کرفس، نعناع، ریحان، جعفری، مرزه، ترخون، تره و شیوید، نخود، گندم، لوبیا چیتی، لپه، زیره سیاه، زیره سبز، تخم ریحان، خاکشیر، بارهنگ، بادام، گردو، فندق، پسته، کنجد، ارده، عسل و شیره خرما.

خوراکی های مضر برای افراد بلغمی مزاج

خوردن مواد لبنی مانند شیر، ماست، دوغ، کره، پنیر، سرشیر، خامه و کشک بدون مصلح برای افراد بلغمی مزاج مضر است.مصرف خوراکی هایی مثل: ترشیجات،‌کاهو، گشنیز، شاهتره، خرفه،‌کاسنی، اسفناج، خیار، گوجه فرنگی، گوجه سبز، آلو، توت فرنگی، زرشک، هندوانه، کدو،‌ترشک، زالزاک، لیمو ترش،‌گریپ فروت، جو،‌لوبیا سفید، عدس، ماش، ‌اسفرزه، تخم خیار،‌تخم کدو، بذرکتان، شیرگاو(هرچه شیر چرب تر باشد،‌گرم تر است)،‌پنیرتازه، گوشت ماهی،‌گوشت اردک، غاز،‌ گوشت و تخم مرغ ماشینی، سرکه،‌ انواع شور، برنج سفید، عدس، سیب زمینی،‌آب یخ، نوشابه های گازدار، سوپ جو، نارنگی،‌گرمک،کیوی،‌قارچ، سس، رب، گوجه فرنگی، ماکارانی، پفک، شکلات، آدامس، بیسکویت،‌چیپس و... بدون استفاده از مصلح آنها برای افراد بلغمی مضر می باشد.

منابع: