سوءهاضمه و تدابیرروزه داری

سوء هاضمه چیست: سوء هاضمه یکی از ناراحتی ها و بیماری هایی است که از نظر پزشکی هیچ علت ارگانیک مشخصی برای آن پیدا نشده است اما مبتلایان به آن احساس ناراحتی شدید هنگام یا بعد از غذا خوردن پیدا می کنند.

از نظر پزشکی سوء هاضمه به احساس ناراحتی مبهم در شکم یا قفسه سینه گفته می شود که طی آن معده، مری و روده کوچک فرد مبتلا درگیر می شود، سوء هاضمه یک درد گوارشی بدون زخم است و با علائمی چون احساس درد هنگام خوردن یا سوزش شکم، نفخ، احساس گاز زیاد در شکم، تهوع، استفراغ خونی و ترش کردن همراه است.

 بیشتر  بیماری ها در ماه مبارک رمضان ناشی از اختلالات گوارشی در این ایام است و از آن جهت که مزاج ماه مبارک رمضان گرم و خشک است و روزه داری باعث افزایش حرارت و خشکی در بدن روزه داران می شود. برنامه ریزی مناسب جهت تغذیه اصولی، خواب کافی و فعالیت بدنی متناسب با ایام روزه داری در طول ماه مبارک رمضان، جهت حفظ سلامت افراد ضروری است و بهتر است روزه داران در طول ماه مبارک رمضان، با در نظر گرفتن نیازهای طبیعی بدن خود به نحوی برنامه ریزی نمایند که تقریباً معادل غذای مورد نیاز روزانه خودرا به جای چند وعده، در دو وعده افطار و سحری دریافت نمایند.
با توجه به فاصله کوتاه حدوداً 7 ساعته بین دو وعده غذایی افطار و سحر در حال حاضر، توصیه می شود غذای وعده افطار، سبک تر و در قالب وعده صبحانه و یا شام سبک افراد در غیر از ماه رمضان با اندکی تغییر و کاهش در حجم در نظر گرفته شود و صرف وعده افطار به آرامی و حتی الامکان در یک وعده غذایی صورت پذیرد. ضمناً بهتر است افراد روزه خود را با خوردن یک تا دو عدد خرما و یک استکان آب گرم، چای کمرنگ و یا فرنی باز نموده و حتی الامکان از نوشیدن آب زیاد خصوصاً آب سرد، نوشابه های گازدار و ... در خلال وعده های افطار و سحر خودداری نمایند.

 بهترین زمان جهت دریافت آب و مایعات کافی توسط روزه داران را از حدود یک تا دو ساعت بعد از افطار تا نیم ساعت قبل از وعده سحری می باشد.

با تغییراتی که اجباراً در ساعات خواب و بیداری افراد در طول ماه رمضان ایجاد می شود، لزوم تامین خواب کافی و مناسب جهت روزه داران در طول ماه مبارک ضروریست و بهتر است افراد ساعات خواب خود را در طول این ماه به نحوی برنامه ریزی نمایند که دچار کم خوابی آزار دهنده و یا پر خوابی های زیان بخش نگردند. لذا خواب زود هنگام در این ایام بسیار مفید بوده و ضمن اینکه امکان بیداری به موقع وبهره بردن از فیوضات معنوی سحرگاهان را نیز در ماه مبارک مهیا می کند، مانع خوابیدن بلافاصله پس از صرف وعده سحری که زمینه مشکلات گوارشی را در افراد مستعد ایجاد می کند، خواهد شد.
در روزه داری با چند مشکل مهم مواجه می شویم که به ترتیب به مدیریت آنها از منظر طب ایرانی می پردازیم:
الف) ریفلاکس یا ترش کردن
ب) سوء هاضمه
ج) افزایش وزن
د) یبوست
ه) تشنگی و عطش شدید
ح) سردرد
ط)ترشحات غلیظ و چسبنده حلق
با توجه به موارد فوق بهتر است روزه داران عزیزتوصیه های زیر را جدی بگیرند
  از نوشیدن مایعات بسیار خنک و آب توام با یخ به ویژه در هنگام افطار جدا خودداری کنند.
  در هنگام باز کردن روزه از پرخوری و مصرف غذاهای بسیار غلیظ مانند گوشت گاو‌، ماکارونی، لازانیا، همبرگر، قارچ و سس پرهیز کنید.
  از برهم خوری و پرخوری در هنگام سحر و افطار بپرهیزید و به این نکته توجه کنید که یکی از فلسفه های مهم روزه تحمل گرسنگی و کم مصــرف کردن خوراکی‌هــا و نوشیدنی هاست و هدف روزه با تقسیم سه وعده صبحانه و ناهار و شام به دو وعده سحر و افطار در بین روزه داران نیست.

 روزه داران در حدفاصل وعده های افطاری و سحری، آب و مایعات کافی دریافت نمایند، آشامیدن آب زیاد همزمان با وعده های غذایی و یا بلافاصله بعد از وعده سحر را از بیم تشنگی روز بعد، نادرست و این امر موجب بروز نفخ، سوء هاضمه و مشکلات گوارشی بعدی می شود.

  بهتر است در هنگام افطار یک فنجان آب داغ توام با یک قاشق غذا خوری خاکشیر و یک قاشق مرباخوری ترنجبین و یک قاشق غذاخوری سکنجبین میل کنید.
  میوه های «لو» دار مثل: آلو زرد، آلبالو گیلاس، آلبالو، زردآلو،هلو و شفتالو چه به صورت خشک و چه به صورت خیسانده و چه به صورت تازه باعث کاهش یبوست می شود.
  مصرف سالاد به ویژه کاهوی فراوان در هنگام سحر باعث کمبود تشنگی در طول روز می شود.
  بهتر است فعالیت روزانه و سنگین متعارف در این ماه کم شود و در ساعات گرم روز به ویژه در معرض و تابش مستقیم نور آفتاب قرار نگرفت.
  بیماران مزمن به طور حتم با پزشک خود مشورت کنند و از تجارب روزه داری در سال های گذشته الگو بگیرند و به این نکته مهم توجه داشته باشند که در اکثر موارد پزشک نقش مشاوره در فرایند روزه داری دارد و بیشتر  بیمار بصیر می تواند حال خود را در روزه ارزیابی کرده و توان خود را بسنجد، البته توجه به این نکته که روزه داری با کمی تعب و سختی همراه است، نباید فراموش شود. و این را بدانند که داشتن کمی گرسنگی  و تشنگی مانع روزه‌داری نیست.

 در صورتی که فرد سوء هاضمه نفخ دارد و با خوردن آب فراوان در سحر و افطار دچار نفخ و دل درد می شود، می تواند از ماء العسل یا شربت سکنجبین استفاده کند.
 می توان از حل کردن یک قاشق مرباخوری عسل یا یک قاشق غذاخوری سکنجبین در یک لیوان آب، محلولی گوارا تهیه کرد و  چند قطره آب لیموی تازه توام با یک قاشق مرباخوری تخم شربتی در محلول آب و عسل استفاده کرد(شربت سکنجبین به علت داشتن سرکه نیازی به آب لیمو ندارد.) 

 به منظور پیشگیری از سوء هاضمه از تند تند غذا خوردن در هنگام سحر پرهیز کنید و بدین منظور کمی زودتر از خواب برخیزید.
 به منظور پیشگیری از عطش از سبزیجات سرد مانند خرفه‌، گشنیز و کاهو استفاده بیشتری کنید و از مصرف چای پررنگ‌، زولبیا ، بامیه، گوشفیل و غذاهای چرب در سحر خودداری کنید.
در صورتی که قبل از ماه رمضان نیز دچار یبوست بوده اید و در ماه مبارک یبوست تشدید شده است از روغن مالی(‌تدهین) روغن بادام یا روغن کرچک در ناحیه زیر ناف و در جهت عقربه های ساعت استفاده کنید.
 برای تقویت قوای مغزی از شیر بادام استفاده کنید. برای تهیه آن هشت عدد بادام را در لیوانی آب گرم ریخته و بعد از پوست کندن آن با یک قاشق مرباخوری عسل در مخلوط کن میکس کنید.